Karayazı ismi karla kaplı düzlük anlamına gelen kar yazı sözünden gelmektedir. Osmanlı döneminde Bayraktar köyü Hınıs Sancağına bağlı olarak kalmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra yörenin özelliği nedeni ile idari bütünlüğün sağlanması ve hizmetlerin genişlettirilmesi amacıyla T.B.M.M tarafından ilçe kurulmasına karar verilmiştir.
İlçe M.Ö. III.cü yüzyılda medeniyetlerin kurulduğu Aras nehri civarında Çıkılgan , Salyamaç, Yolgören ve Çelikli köylerinde bulunan tarihi eserlerden anlaşılmaktadır. İlçe Bayraktar köyü civarında kurulmuştur. İlçe Med’ler, Urartu, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlı imparatorluğunun egemenliğine girmiştir. Daha önce Bayraktar diye tanınan ilçemiz 1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu ya ayak basan Selçuklu hükümdarı Alparslan’ın öncülerinden Bayraktar Han tarafından kurulmuştur. İlçenin adı buna izafeten Bayraktar olarak kalmıştır. Bayraktar isimi ile anılan Karayazı ilçesinde halen eskiden köy olan şu anda bir mahalle olan bir yerleşim yeri mevcuttur.

Karayazıda bulunan bazı tarihi eserler, sit alanları, Türklerin orta asyadan anadolu’ya göç etmeleri esnasında bıraktıkları izleri, Türk boylarına ait kurgan v.b tipi mezarlara ait kalıntılarla göstermektedir. Söylemez köyü civarında bulunan “Cundi Mağarası”nda eski Türk-oğuz alfabesiyle yazılmış yazılar bulunmaktadır. Ayrıca yörede Bizans dönemlerine ait olduğu sanılan Sal yamaçta (Cuni, Sünnet)mağaraları, Çıkılganda (40 atlı) mağaraları, Çeliklide (Çömer beğ) mağarası Aşağı Söylemez’de Selçuklu Dönemine ait (söylemez baba)türbeler bulunmaktadır. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde karayazı, Hınısa bağlı bir nahiyedir. Yöre´de Ermeni kültürünün oldukça izlerine rastlanmaktadır. Bunlardan Ermeni mezarları ve Kilise harabeleri hemen göze çarpanlardır. 19. yüzyılın son dönemlerinde yapılan nüfus sayımında, Komşu ilçeler dâhil olmak üzere Karayazı, Tekman, Karaçoban, Köprüköy ve dolayısıyla Hınısı da içine alan “Hınıs Kazası”nda yaklaşık 10 000 Ermeni’nin yaşadığı sanılmaktadır. 13.Haziran.1878 sonrasında II. Abdülhamit tarafından kurulan Hamidiye Alaylarına pek çok katkı sağlamıştır. Osmanlı-Rus savaşlarının esnasında, Rus ve ermeni saldırılarına maruz kalan halk, Kars ve Ardahan yörelerinden Karayazıya göç etmek zorunda kalmıştır. Rusların yöreye saldırmaları halk arasında dayanışma duygularının ağır basmasına sebep olmuştur. Zirkan(zirkan-zırıki:Mavi giyen adamlar demektir) aşireti Lideri Kolağası KEREM Bey, Hamidiye alayıyla Göksü ovasında Rus-Ermeni saldırıları püskürtüp Rusları yenilgiye uğratmıştır.Yukarı Söylemez Köyünden Alay komutanı KULUHAN Bey Savaşlara katılmış ve savaşta şehit edilmiştir. Bu esnada yörede söz sahibi olan, Zirkanlılar gibi bir Hamidiye Alayı oluşturan bir başka aşiret ise Cemdani/Cemaldini aşiretidir.Orduda Alay komutanı Ağit Sıtkı SÖYLEMEZ paşa gümrü harbinde mücadele etmiş ve şehit olmuş yine Harbiye Yüzbaşı Yusuf TUTKUN bu savunmada şehit olmuştur.Ayrıca yöre zenginleri Hasan KILBAŞOĞLU (Aslan) v.b aileler orduların geceleme ve yemek masraflarını karşılamışlardır.Bu dönemle ilgili kalıntılara ve ermeni mezalimi aşağı söylemezdeki türbede yukarı söylemezdeki okul ve camide çakmak dağındaki gera (Koyun yatağı)denilen mıntıkada ve her köylerde bulunan şehitlik ve mevzilerde izlere rastlanmaktadır.

Karayazı Osmanlı İmparatorluğu döneminde köy olarak bulunan Bayraktar mahallesine farklı illerden gelen Sivedan aşiretine mensup Tutkunlar (Eroğlu) ailesi, Dimili aşiretine mensup Şaka ailesi ve Karaduman ailesi yerleşmiştir.14 hane olarak kurulan köy merkezi Hınıs’a bağlıdı. 1937-1938 yılında yılında (bu gün, köprü köy ilçesine bağlanan Çullu köyünün bulunduğu yerde) ilçe merkezi kurulmuştur. İki yıl sonra ilçe merkezi şu an merkez mahalle olan Bayraktar mahallesinin kuzeyinde hükümet konağı ve Jandarma Karakolu inşa edilerek buraya taşınmış ve Karayazı ismini almıştır.O dönemde Enis EROĞLU ,Haydar TUTKUN,Raşit TUTKUN,Faris TUTKUN ,Cimşit ŞAKA,Hüseyin ŞAKA,Bahattin ŞAKA,Nazir KARADUMAN,Melik KARADUMAN,Ahmet TAŞDEMİR,Haydar DEMİR aileleri ilçe merkezindeki aileleri oluşturuyordu.Karayazı ilçesinde ilk olarak ilkokul Hamidiye alay komutanı KULUHAN bey tarafından Yukarı söylemez köyünde 1892 yılında yaptırılmış daha sonra 1935 yılında Aşağı Söylemezde ,Söylemez ilkokulu 1950 yılında Bayraktar mahallesinde Karayazı İlkokulu (Bir dönem de Şu anki adliye binasında ders yapılmış) ,1969 yılında Yatılı İlköğretim Bölge okulu kurulmuştur.İlk belediye 1944 yılında kurulmuş ve ilk belediye başkanı Enis EROĞLU (TUTKUN) ‘dur

Ana Sayfa